د لسم ټولگی د فزيک د درسی مفرداتو او د تعليمی نصاب د مسودی څيړنه
د تحقيقی پروژی موضوع
د لسم ټولگی د فزيک د درسی مفرداتو او د تعليمی نصاب د مسودی څيړنه
عمو ميات:
څرنگه چي پدي نږديو وختونو کي دنوي تعليمي نصاب په رڼا کي د ښووني او روزني په عالي موسساتو،خصوصا د ښووني او روزني په پوهنڅيوکي دنوي اختصاصي ،مسلکي او عمومي مضمونونو څاي ورکړشويدي ،اود همدي مفرداتو پربنسټ دهر مضمون نوي درسي کتابونه داړوندوپوهانو اوماهرانو له خواتاليف شويدي اوپه نوموړو موسساتوکي عملا دتدريس په پروسه کي گټه ځني اخستل کيږي.
دنوموړي تعليمي موسسي عمده موخي دداسي مسلکي ښونکي روزنه ده کوم چي دنوي تعليمي نصاب په رڼا دمعارف په ښونځيوکي( منځني اوليسي)تدريس ته گمارل کيږي. دغه معلمان په زده کړه کي دپروژي څخه استفاده کوي.( زده کړه دپروژي پربنا) يعني دوي کوشش کوي چي تدريسي مواد دورځني ژوند سره اړيکه ورکړي،فعاله زده کړه،اود زده کړي محيط تر پخوا لا ښه جذابه کړي.
په درسي صنف کي ازاده تحقيقي روش او زده کړه دپروژي پربنا شاملول دا امکان په لاس راکوي ترڅو زده کوونکي مسايل حل کړي اودوي ته دمسايل دحلولو مهارت وده ور په برخه کړي. ځکه دمسايلو حل بي له خلاقيت ،عام تفکر،زغم او دعلمي روشونومهارت نه لرل نه ترلاسه کيږي.
دلته مونږ(( دلسم صنف فزيک)) دتعليمي نصاب مسوده پر بنا غواړو يو تحقيقي راپور تهيه کړواو دپروژي د تحقيق په جريان کي هڅه کوو چي څنگه کولاي شودساينس دماهيت دري واړه ټکي ارتباط دنوموړي مضمون دتدريس په وخت روښانه کړوکوم چي مونږ په سيمينار کي ورباندي بحث کړي وه.
ددغي راپور دتهيه کولو ترمخه دموضوع انتخاب، تحقيقي ميتودولوژي،دتحقيق دراټولوشواهد اونورکوم شيان چي ديو مقايسوي تحقيقي فعاليت لپاره ضروري ده په نظرکي نيول شويده.
مقدمه:
ساينس په لغت کي پوهه ته وايي اوپه اصطلاح کي دهغه علم څخه عبارت دي چي:
1 – تجربوي او ازمايشي وي.
2 – تغيير پذيراودوامداره وي.
3 - خلاقانه،فعاليتي اوابتکاري وي.
4 – اجتماعي او فرهنگي ريښی ولري.
5 – د دوي مشاهدی او استنباط سره توپير ولري.
6 – ددوي تيوري گاني اوقوانين توپير اوجلا وظايف ولري.
7 – ددانشمند له ذهنيت څخه متاثره وي.
فزيک هم دساينس اوطبعي علومو څخه يوه برخه ده پي دفزيکي جوړښتونه،دمادي خواص،هفه قوي چي پر حرکت اثر کوي اوهمدارنگه دانرژي اومادي ترمنځ متقابل عملونو څخه بحث کوي.
په فزيكي مطالعاتو كي انرژي، د انرژي ډولونه، په كائناتو کي د انرژي انتقال او ساتنه د توجه او دقت په محراق کي قرار لري، زده کوونکی پدي خاطر فزيک زده کوي چي هغه طبيعي پديدي تر څيړني لاندي ونيسي کوم چي د ميکروسکوپ او مايکروسکوپيک په نړي کي وجود لري او همدارنگه د ساينسي هغه اساساتو باندي پوه شي کوم چي د فزيک په نړي کي حکمفرمائي کوي. زده کوونکي د فزيک د علم زده کړي په واسطه کولاي شي چي د نورو ساينسي علومو په زده کړه آماده شي او وتوانيږي چي خپل عالي تحصيلات د ساينس په مختلفو رشتو لکه انجينري، طب، زراعت او نور د پوهنتونونو په سطح کي مخ ته بوځي.
د لسم صنف د فزيک درس چي د اووم، اتم او نهم فزيک صنفي درسونو ادامه ده، عموماً لاندي فزيکي مفاهيم تر څيړني لاندي نيسي: د فزيک ژبه او اساسي قونين، اندازه گيري، د رڼا خواص، عدسيي، برق او مقناطيس.
نوموړي مفاهيم بيا نورو فرعی سرليکونو لاندي په مفصل ډول سره له مثالونو او عملي تجربي کارونو، تدريس او واضح کيږي.
په معارف کي د فزيک د زده کړي مقاصد او موخي پلاندي ډول خلاصه کولاي شو:
- زده کوونکي د فزيک په اساسي مفهمونو سمبالوي
- زده کوونکي به وتوانيږي چي په علمي ټوگه فکر وکړي او د علمي نړي ليد وکړي.
- زده کوونکي به وتوانيږي چي د فزيکي محيط مشاهده ترسره کړي او دفزيک رول د مځکي او د هغوي نظامونو په تکامل باندي پوه شي.
- خپل ماحول نړي، پر مځکي باندي د علمي کشفياتو اثر، او د فزيکي نړ رابطه د ژوند سره وپيژني. دلسم صنف فزيک زده کړه دا زمينه برابروي چي زده کوونکي د راتلونکي يوولسم او دوولسم صنفونو فزيک اساسات په آسانه توگه زده کړي
په خلاصه ډول ويلاي شو چي د فزيک علم په واسطه زده کوونکي عمومي زده کړه حاصلوي او هغوي ته دا توان ورکوي چي په فابريکو او توليدي تصديو کي اغيزمن کار وکړي او دوي سره دا مرسته کوي چي دوي خپله د ضرورت وړ فزيکي مواد توليد او ټولني ته وړاندي کړي او ددي مضمون په واسطه زده کوونکي کيداي شي چي د ټولني گټور غړي وگرځي.
ميتودو لوژی ( پلان کار ):
شماره موضوع تاريخ
1 تدوير جلسه کاری 29/5/1387
2 بحث همه جانبه بالای اجنداء ترتيب شده 31/5/1387
3 مشوره و تبادل نظر با استادان مضامين متذکره در بارۀ مسوده نصاب تعليمی 01/6/1387
4 مطالعه کريکولم سابقه و مقايسه آن با کريکولم جديد 03/6/1387
5 تجديد نظر دوباره بر موضوعات تهيه شده 08/6/1387
6 کامپيوترايز و ايميل به ادرس استاد 10/6/1387
هدف:
ازانجائيکه پروژه تحقيقي مارا موضوع مسوده نصاب تعليمي مفردات فزيک صنف دهم تشکيل ميدهد، بنا ماميتوانيم چگونگي مسوده نصاب تعليمي مفردات مذکور را ازجوانب مختلفي مورد بررسي قرار دهيم و نهايتاً نتيجه گيري نمائيم که آيا موضوع متذکره به اين دو سوال مطرح شده جواب درست و قناعت بخشی ايرائه کرده ميتواند يا خير؟
- تا کدام حد سه مفهوم يا جنبه ماهيت ساينس در نصاب تعليمي فزيک صنف دهم موجود است؟
- آيا ضرورت وارد کردن تغيرات برای انعکاس نمودن بيشتر و بهتر نصاب تعليمي متذکره لازم است يا خير؟
بهتر است کار تحقيقي خود را باين اساس استوار سازيم که آيا نصاب تعليمي متذکره ميتواند شامل تحقيق صنف درسي گردد يا خير؟ آيا با اين نصاب تعليمي ميتوان برای شاگردان فرصت هائي را مهيا ساخت تا از روش تحقيق آزاد استفاده کنند؟ آيا شاگردان ميتوانند مفاهيم و موضوعات درسي فزيک متذکره را درک نموده سوالات را مطرح و بآن جواب دهند؟ نمونه ها را شناسائي کرده و نظرات خود را ارائه دهند؟ آيا تسلسل منطقي درسي فزيک با صنوف قبلي (هفتم،هشتم،نهم) در نظر گرفته شده است يا خير؟ آيا ميتوان متيقن بود که مفردات نصاب تعليمي فزيک صنف دهم با اين عقيده مطرح شده که گويا شاگردان صنف دهم قبلاً معلومات و درک لازم را از فزيک در صنوف قبلي حاصل کرده اند، درين مفردات ادامه ي نصاب تعليمي فزيک هاي صنوف قبلي است. اينرا چگونه ميتوان باثبات رسانيد که گويا شاگردان فزيک صنف دهم را بآساني و بدون برخورد با مشکلات ميتوانند بيآموزند؟ و آيا استاد ميتواند اين مفردات را بآساني تدريس نمايند؟ و استاد از کجا ميتواند بداند که در نصاب تعليمي موجود تسلسل منطقي درسي موجود است؟ و چندين سوال ديگر ميتواند درينباره مطرح گردد.
برای پاسخ درست باين سوالات، بايد موضوع تحقيق عميق و متفکرانه باشد. از نظر ما برای دريافت پاسخ مناسب به سوالات متذکره بايد مراحل ذيل طي گردد:
ارزيابي عمومي:
- با طرح چند سوال کوتاه و عمومي در باره ي مفاهيم ابتدائي فزيک صنوف قبلي از شاگردان و چگونگي دريافت جوابات آن ميتوان، به چگونگي تسلسل مفردات درسي تا اندازه ئي پي برد. اين سولات ميتواند شفاهي و يا تحريري باشد.
- مفردات و نصاب تعليمي صنوف قبلي را بطور دقيق مورد مطالعه و بررسي قرارداد و آنرا با نصاب تعليمي صنف دهم مقايسه کرد.
- شواهد و جنبه هاي نظري و عملي درسي مفردات متذکره را جمع بندي کرد.
- فعاليت هاي عملي بر اساس تجربه فزيک صنف دهم را در نظر گرفت.
- حل معضلات و مفاهيم فزيکي هر دو نصاب تعليمي را مقايسه کرد
ما اين چگونگي بررسي ها را بشيوه تحقيق عمومي ادامه خواهيم داد
ارزيابي اختصاصي:
با يک ديد انتقادی مي بينيم که آيا نصاب تعليمي مفردات درسي پيشنهادی دوره ی متوسطه اهداف و مقاصد آموزشي برای مطالعه فزيک را برآورده کرده است يا خير؟
الف: در ميتود متذکره مقاصد آموزشي مطالعه فزيک برای شاگردان در دوره ي متوسطه بطور خلاصه قرار ذيل در نظر گرفته شده است:
- با اساسات دانش فزيکي تمام رشته هاي ضروري و اصلي ساينس مطابق به سن و سطح دانش خود آشنائي حاصل کنند.
- با تاريخ و موارد تطبيق آن در فعاليتهاي اقتصادي و اجتمائي بشري آشنا شوند
- انکشاف قابليتها و توانمنديهای تصوري و منطقی شاگردان، آشنائي و شناخت آنها با پديده هاي طبيعي و بکارگيري فهم شان در زمينه حل مسائيل و مشکلات زندگي ماحول شان
- آماده کردن شاگردان برای ادامه آموزش فزيک در صنوف دوره ليسه و مکاتب حرفوي
- درک ابتدائي شاگردان از جنبه هاي مهم ماهيت ساينس
ب: در ميتود متذکره مقاصد آموزشي مطالعه فزيک برای شاگردان دوره يتعليمات ثانوي بطور خلاصه قرار ذيل در نظر گرفته شده است:
- درک مفاهيم عمده و مهم فزيک
- انکشاف حقايق، اساسات و قوانين و روش تحقيق تيوريهاي فزيک
- قادر به تطبيق، ارزيابي و انکشاف دانش فزيک در رشته ساينس
- قادر شدن به انجام مشاهدات محيط فزيکي و درک نقش فزيک در تکامل زمين و نظامهاي آن
- انکشاف مهارت هاي مشاهداتی، تجربي و سنجش و بکارگيري دانش فزيک در فهم پديده ها نو
- آماده ساختن شاگردان برای مشاغل رشته ساينس، انجينري و تحصيلات عالي
- دانستن رياضيات و استفاده از آن در تطبيق مطالعه و تطبيق ساينس
اکنون مسوده نصاب تعليمي و مفردات درسي فزيک صنوف هفتم، هشتم و نهم را برای درک بيشتر چگونگي مراعات تسلسل منطقي و درسي آن با مسوده نصاب تعليمي فزيک صنف دهم مورد مطالعه قرار ميدهيم:
مفردات درسي فزيک صنف هفتم از اساسات دانش فزيک يعني اندازه گيري و واحد هاي آن شروع شده بترتيب آلات آندازه گيري، بخش ميخانيک (قوه، انرژي و کار) مورد بررسي قرار داده شده بعداً به بخش زمين شناسي، ميترولوژي،اپتيک(نور،انعکاس و انکسار) ميپردازد.
مفردات درسي فزيک صنف هشتم عناوين ماده و انرژي، برق و مقانطيس، ميخانيک(قوه، وکتور و ماشين هاي ساده.....) و زمين شناسي را در بر ميگرد.
مفردات درسي فزيک صنف نهم عناوين ميخانيک(حرکت هاي يک بعدي،شتابي، اهتزازي....) اهتزازات و امواج و الکترو مقانطيس را در بر دارد.
مفردات صنوف متذکره را با مفردات پيشبينی شده فزيک صنف دهم چينين مقايسه ميکنيم:
- مقدمه بر علم فزيک و اندازه گيري که در صنوف قبلي نيز بآن اشاره شده است يعني تسلسل درين موضوع موجود است که شاگردان بآساني ميتوانند مفاهيم فزيک را که قبلاً بآن آشنائي حاصل کرده اند در صنف دهم بياموزند.
- فزيک نور- اين مبحث نيز درصنف هفتم بطور اجمالي مورد بحث قرار گرفته که ادامه آن بطور مفصل در صنف دهم تدريس ميگردد، بناً تسلسلي درين موضوع وجود دارد.
- برق و مقناطيس- در صنف نهم قبلاً مورد بحث قرار گرتفه است که در فزيک صنف دهم زير عنوان متذکره الکتروستاتيک، جريان و دروه ي برقي، مقانطيس و القاء الکترو مقناطيس بطور مفصل مورد بحث قرار گرفته است.
در حاليکه در صنف يازدهم تنها بخش هاي ميخانيک، ستاتيک و ديناميک در نظر گرفته شده است اما مفصلاً بآن پرداخته شده است.
و علاوتاً در صنف دوازدهم امواج و اهتزازات، ماده و انرژي، فزيک مدرن، فزيک هسته اي که اساسات آن در صنوف قبلي بآن اشاره شده است، مورد بحث قرار گرفته است.
بناء با يک ديد انتقادی ميتوان نظر داد که مسوده نصاب تعليمی مفردات مضامين ساينس منجمله فزيک صنف دهم که برای مکاتب معارف پيشبينی شده، فعلاً متناسب است با اصول و موازين محتوی محوری و تعليم محوری که موضوعات متذکره در يک تسلسل منطقی با هم گره خورده و هر سه جنبه يا ماهيت ساينس را در بر گرفته است.
مناقشه نتايج:
· از مقايسه عناوين عمده مفردات درسی بخش اول صنف هفتم با عناوين عمده مفردات درسی بخش اول صنف هشتم ديده ميشود که در صنف هفتم اندازه گيری واحد ها و آلات اندازه گيری مورد بررسی قرار گرفته است در حاليکه در صنف هشتم ماده و انرژی، حرارت و تاثير آن بالای ماده مورد بررسی قرار گرفته است. و در عين بخش در صنف نهم مبحث ميخانيک مورد بررسی قرار گرفته است و در صنف دهم در عين بخش فزيک نور مورد بحث قرار گرفته است.
· از مقايسه مفردات فوق نتيجه گيری ميشود که در مسوده نصاب تعليمی مضامين ساينس تسلسل منطقی بين موضوعات با در نظر داشت اصل تدريس محتوی محوری و تعليم محوری در نظر گرفته شده است.
· اساسات فزيک در صنف هفتم از اندازه گيری و واحدات آن شروع به ترتيب ماده و انرژی، حرارت، ميخانيک و فزيک نور و برق در صنف دهم ادامه يافته است در حاليکه در نصاب تعليمی سابقه چنين تسلسلی وجود نداشته است.
· در صنف يازدهم دوباره بطور مفصل مبحث ميخانيک، ستاتيک، و ديناميک مورد بررسی قرار گرفته است.
· در صنف دوازدهم فزيک نور، موج و انواع آن، خواص حرارتی و فزيک هسته ی مورد بررسی قرار گرفته است که نشاندهنده ی ادامه تسلسل منطقی بين مفردات صنوف قبلی است
نتيجه گيری:
· با در نظر داشت مقايسه تحقيق و بررسی مفردات صنوف متذکره ميتوان گفت که در مسوده نصاب تعليمی مفردات صنوف هفتم الی دهم و بعداً صنوف يازده و دوازده تسلسل منطقی وجود دارد که يکی مکمل ديگريست
· در مسوده مفردات نصاب تعليمی صنوف متذکره اصول تعليمی محوری بيشتر در نظر گرفته شده است.
· مسوده مفردات نصاب تعليمی صنوف متذکره با اصول معارف موجوده مطابقت داشته و تدريس آن قابل تطبيق ميباشد.
· افهام و تفهيم مسوده مفردات نصاب تعليمی صنوف متذکره برای استادان در مکاتب از طريق تدوير سيمينار ها لازم به نظر ميرسد.
پيشنهادات:
- مسوده مفردات نصاب تعليمی صنوف متذکره در صورتی بوجه احسنی قابل تطبيق ميباشد که صنوف درسی پائين به اصول تعليم محوری تربيه شده و بشوند.
- چون در ولايات و ولسوالی های اطراف و دهات دور دست اکثراً سطح دانش علمی معارف استادان و شاگردان پائين است، پس بايد در قدم اول سطح دانش استادان بلند برده شود و بعداً اين پروگرام ميتواند بشکل درستی قابل تطبيق باشد.
- برای بلند بردن بيشتر سطح دانش استادان در باره ی مسوده مفردات نصاب تعليمی صنوف متذکره بايد در سطح مکاتب ولايات و ولسواليها بوقت و زمانش سيمينار های کوتاه مدت و دراز مدت داير شود.
- کتب و قرطاسيه باب لازم بدسترس استادان و شاگردان قرار داده شود.
- جهت آموزش بيشتر و بهتر استادان و شاگردان مورد تشويق مادی و معنوی قرار گيرند.
Prepared and: Eng. Ruknuddin “Mushkani”
Email: M_Moshkani86@yahoo.com , M_Moshkani86@Gmail.com
بنام پروردگار عالمیان