به وبلاگ مشکانی خوش آمدید

ضرورت کوریکولم درسی (نصاب تحصیلی )درسیستم کریدت

نویسنده: پوهندوي دیپلوم انجینر رکن الدین (مشکانی) آمر دیپارتمنت کیمیا و بیولوژی پوهنځي تعليم و تربيه

تصحیح کننده: پوهنمل دوکتور حضرت میر توتاخیل

مقدمه:

دريکی از ورکشاپهای یک هفته ای که درموردانکشاف کوريکولم درسي، سيستم کريدت ومفردات درسی درسالون کنفرانسهای وزارت تحصیلات عالی درسال 1388 برگزار شده بود محوربحث زیادتر روی موضوعات ذیل متمرکز بود:

·         مشکلات وزارت تحصیلات عالی.

·         بازنگری کوريکولم های درسي .

·         رفتن بسوی کریدت وجمع اوری داده هابخاطر ثبت وراجسترنمودن

·         ساختن یک ستراتیژی پلان عینی وعملی.

·         شروع تحقیقات مجدد درسطح پوهنتونها،بوجوداوردنریفورم واصلاحات دربخشهای تدریسی واداری تحصیلات اداری.

·         ترقی وپیشرفت زندگی مردم وکشور.

·         همگامی با تحصیلات عالی جهان مطابق نورم وستندردهایقبول شده.

·         بوجوداوردن رقابت های سالم بین پوهنتونها.

·         کاریابی واستخدام فارغ التحصیلان دربخشهای مربوطه و......بود.

نتیجه گیری مهمی که ازین ورکشاپ بدست امد گواه این واقعیت بودکه برای رسیدن به اهداف فوق الذکر باید به شیوه سیستم کریدت توصل جست وانرا هرچه زودتر ولی به تدریج درتمام پوهنځي ها تطبیق نمود .چون این شیوه درکشورهای پیشرفته نتایج ثمربخشی رابعرصه عمل نهاده است.گرچه درپوهنتونهای ما  مشکلات وموانعی درسرراه تطبیق ان وجوددارد.

به همه ماوشمامعلوم است که درموسسات تحصیلات عالی هرکشور اموختن علوم بمنظور کسب مهارتهای مسلکی وتخصصی وتطبیق ان درصحنه عمل است.بنابران لازم است تا درسطح جامعه اموزش وتربیت کادرهای مساکی همزمان پیش برده شود.مضامین وکورسهای که تدریس میشوند باید به شرایط محیط مناسب بوده وقابل محاسبه ،سنجش وتطبیق بوده باشند.محصلان ان چیزی رابیاموزند که مشکلات حقیقی وموجوده محیط خویش را حل کرده بتوانند.

تجدید مسله کوریکولم درسی به اساس پلان استراتیژیک پوهنتون که در بخش سوم صفحه (3-5) آمده است ازوظایف مهم پوهنتون بشمار میرود.

مقاله حاضر کوريکولم درسي پوهنځي تعلیم وتربیه پوهنتون کندهاررادرروشنایی موضوعات فوق به بحث وارزیابی قرارمیدهد.

مقصد تحقیق: طوریکه همه میدانیم که در پوهنځي تعلیم وتربیه پوهنتون کندهارشیوه تدریس به سيستم کريدت جدیدا

مورد تطبیق قرارگرفته است .ضرورت دانسته میشود تااگاهی های بیشتری با اصول ومقررات نصاب تعليمي

(کوريکولم درسي) به سيستم کريدت درزمینه کسب گردد.

هدف تحقیق:چگونگی پیشرفت در سيستم کريدت،ضرورت تغیرات در سيستم کريدت ،اهمیت سيستم کريدت درپوهنځي تعلیم وتربیه،موانع وچالشها وراههای بیرون رفت ازانها ،وادارکردن استادان به تفکر بیشتر واموزش بهتر سيستم کريدت.

شیوه تحقیق: یک مقاله کتابخانه ای بوده و از اثار مجله های علمی وزارت تحصیلات عالی وپوهنتونها،نتیجه گزارش ورکشاپها درزمینه وتجارب عملی درساحه تدریس پوهنځي های تعلیم وتربیه  ،کنفرانسها وسیمینارها استفاده بعمل امده است.

 کلمات کلیدی :

1-      بعضی ازاهداف پوهنتونها

2-      نصاب درسی

3-      سیستم کریدت، اهمیت ومزایا

4-      موانع

5-      مفردات درسی

6-      کوریکولم پوهنځي تعلیم وتربیه

1 - بعضی ازاهداف ومقاصد مهم پوهنتونها درمجموع

·         توسعه علوم،هنر،صنعت وفن

·         تربیت متخصصان وکارشناسان دررشته های مختلف

·         کسب معلومات مستند ازطريق تحقيقات ساحوي وعملي

·         ـتربيت کارشناسان ومتخصيصين

·         اکتشاف وتقويه احساس مسوليت فردي واجتماعي محصلين دربرابر وطن،مردم وبشريت

·         شناخت وحفظ ارزشهاي ملي وفرهنګي کشور

·         انکشاف وپيشرفت کشور در تمام ابعاد

·         تطبيق پلانهاي دولت درساحات مختلف توسط فارغ التحصيلان پوهنتونها

·         رفع مشکلات مردم درساحات مشخص

·         انکشاف،اختراع،نواوري وخلاقيت

·         تقويه احساس وظيفه شناسي،پشتکار،صداقت،عشق وعلاقه به وظيفه واحساس مسوليت وموفقيت درساحه کار

·         رهنمايي ومشوره هاي پوهنتونها درحالتهاي عادي وبحراني جامعه درتمام ابعاد به موسسات وادارات دولتي وغيردولتي.

2 - نصاب درسی(کوريکولم درسي) چیست؟

نصاب درسی عبارت است از: رهنمود فشرده وجامع برای یگ دوره معین  موضوعاتی که قراراست تغییر درفهم سلوک محصلان و ارتقاع معلومات مسلکی به شکل مطلوب ومطابق اهداف فراهم سازد.

نصاب تعلیمی دریک دوره تحصیلی عبارت ازان فعالیتها وتجاربی است که درموسسه تحصیلی عالی یا ابتداییه ویا ثانوی معارف اجرا میگردد که میتوان انرا بدوبخش جدانمود:

-          بخش اول عبارت ازان فعالیتهای است که مستقیما به میتود و چیگونگی  تدریس ارتباط دارد.

-          بخش دوم عبارت ازان فعالیتهای است که ماانرا تدریس میکنیم

یعنی بادرنظرداشت این تعریف ما تمام فعالیتهای داخل وخارج صنف راکه زیر نظر رهنمای موسسه تحصیلی وتربیوی صورت میگیرد بنام نصاب تعلیمی یاد میشود.این تعریف استاد رامتوجه وظیفه اش میسازد.

1-2 - - محتوای نصاب:

ü      محتوا باید بارشته مربوطه سازگاری داشته باشد.وارزشهای اجتماعی وفرهنگی جامعه را دربرگیردهمچنان قابلیت عملی وتطبیقی داشته باشد.

ü      بانیازمندیهای کشوروروند جهانی شدن مطابقت داشته باشد.

ü      باتوانایی های ذهنی وعینی محصلان سازگارباشد.

ü      دارای تسلسل منطقی افقی وعمودی باشد.

                      2 - 2 -   تجدید نظر وبهبود

·         چون شرایط جامعه درحال تغیراست واین تغیرات جنبه دوامداردارد باید باان سازگاری نمود.

·         انکشاف علوم موضوعات جدیدی رادربرمیگیرد.بنابرین باید تغیر درجهت مثبت باشد.

·         تشخیص ماازنیازمندیها، متفاوت است.

3 -2 - نقاط قوی نصاب تعلیمی

Ø      ازمنابع ستندرد بین المللی تهیه گردیده است.

Ø      تااندازه زیاد با معیارهای جامعه سازگار است.

Ø      تااندازه ای ضروریات را رفع کرده است.

Ø      اساسی رابرای رشد وانکشاف بعدی بجا گذاشته است.

     4-  2-   نواقص

·         تجدید نظرنشده وبه تجدید نظر ضرورت دارد.

·         شامل بعضی مضامین غیر ضروریست.

·         ارزش هرمضمون متناسب به اهمیت ان برای رشته درنظرگرفته نشده است.

·         نیازمندی دسیپلین های مورد نظررا براورده نمیسازد.

·         تراکم غیرضروری مضامین که سوالات زیادی را احتواکرده است.

·         برای کارهای عملی وتطبیقات ارزش لازم درنظرگرفته نشده است.وهم زمینه ان فراهم نگردیده است.

·         بااستندرد های بین المللی ونیازمندیهای جدید همخوانی نداردیاکمتر مطابقت دارد.

·         محتوای مضامین، کهنه ، کم کیفیت ودارای تداخل است.

·         تسلسل منطقی افقی وعمودی مضامین ضروری و تخصوصی رشته های مورد نظرتا اندازه ای مراعات نشده است.

  3 -  سیستم کریدت : مضامین پوهنتون شمول به ترتیب اهمیت

·         هر مضمون که تذکرداده شده برای یک سمستر درنظرگرفته شده است

·         ازطریق ارزیابی دانسته میشود که ایا محصل چیزی اموخته است یا خیر؟

پیشرفت درسیستم کریدت

1)      بااستندرد های بین المللی ونیازمندیهای جدید سازگارباشد.

2)      وقت محصلین با استعداد وانکشاف ظرفیتها صرفه جویی شود.

3)      برای شاگردان با استعداد عالی، کند ذهن، ضعیف و مصروف شرایط نسبتا مناسب فراهم شود.

4)      دادن حق انتخاب مضامین و اساتید برای محصلان.

5)      تنظیم دروس در سیستم کریدیت  از ساعت 8 صبح تا 5 عصر.

اهمیت ومزایای سیستم کریدت

a)      به خاطرتقویت وحمایت های بین المللی و اعتبار بین المللی اسناد تحصیلی به منظوربازسازی کشور.

b)      کادرهای ورزیده درکمترین مدت زمان به جامعه تقدیم میگردد(برای فامیل ها و کشور یک میتود اقتصادی است) .

c)      استفاده بیشتر ازظرفیت کاری وعلمی استادان.

d)     مهیاساختن شرایط بهترارزیابی خودی ودرسی.

e)      امادگی درجهت تضمین کیفیت ومعیارسازی.

f)       شریک شدن محصل درسیستم اموزش تضمین گردیده ومحصل فعال میگردد.

g)      اماده شدن محصل به اموزش فعال درنتیجه مباحثه،کارخانگی،فعالیتها، کار گروپی و سیمینارهای صنفی.

h)      اماده شدن شرایط برای هرسه کتگوری :نورمال (18کریدت)، قوی(21-24 کریدت و

i)        ضعیف(12-  6 کریدت).

j)        ازضیاع وقت جلوگیری میشود.

    K  -  میتواند یک کریدت خودرا درجریان رخصتی ها به پوهنتونهای دیگربخواند.

 -L   باعث برقراری ارتباط با دیپارتمنتها وپوهنتونهای داخلی وخارجی میگردد.

 -  M - درعین دوره تحصیلی محصل میتواند کریدت های اضافه بگیرد.

 -  N  شاگرد بالسان خود میتواند درس رابیاموزد وتشریح کند

............

4 – موانع عمده کدامها خواهند بود؟

                                i.            کمبود بودجه.

                              ii.            کمبود نیروی متخصص(کادر علمی).

                            iii.            عدم کافی بودن امکانات موجود( صنف درسی،لابراتوار،تجهیزات ووسایل وکتابخانه های الکترونیک) وکمبود استادان مسلکی.

                            iv.            عدم اشنایی کامل استادان ومحصلان به سیستم کریدت.

                              v.            عدم احساس ملی و وظیفوی اکثریت اساتید

                            vi.            عدم تطبیق قوانین و لوایح بالای اساتید.

5  -  مفردات درسی

کدام مضامین دارای بیشترین اهمیت است که بایددرنصاب درسی- تعلیمی گنجانیده شود؟درمورد این سوال دربخش پوهنحی تعلیم وتربیه باایجاد کمیته نصاب درسی کارهای مقدماتی شروع شده که کارهای بیشتری رادرسطح پوهنحی ودیپارتمنتها ایجاب میکند. قابل یاداوریست که برای ساختارنصاب باید ازمتخصصین استفاده شده ومشوره اخذ گردد.به نظرمن ساختن وترویج نصاب درسی جدید درمقطع کنونی ازعهده کمیته های نصاب درسی پوهنحی های ششگانه پوهنتون ما برامده نخواهد توانست.بهرصورت باید درزمینه کاروتلاش صورت گیرد.تاچه وقت به کمک خارجیها متکی بود؟

تغیر درامرنصاب ومفردات درسی درجهت سازگاری بامعیارهای جدید دوازده گانه ارزیابی خودی وتضمین کیفیت یک ضرورت مهم وعینی شمرده میشود که باید در پوهنحی تعلیم وتربیه ماهرچه زودتر صورت پذیرد.زیرا باتغیر نصاب ومفردات درسی ازیکسو درسیستم اداره تغیر مثبت بوجود خواهد امد وازسوی دیگرکمیت وکیفیت پوهنحی هاتشخیص و پوهنځی ها از نظر کمی و کیفی تغیر خواهند کرد و اعتبار علمی آن بالا خواهدرفت  خواهد شد.بررسیها نشانداده است که: نصاب فعلی بدون تغیرفزیکی و معنوی  یک نصاب استندرد وقبول شده نمیتواند باشدوبامعیارهای جدید دوازده گانه ارزیابی خودی وتضمین کیفیت مطابقت نخواهد داشت.اگرمیخواهیم که دراینده محصل ماتوان وظرفیت اداره ورهبری را داشته باشد باید به استاد ومحصل توجه جدی صورت بگیرد.یعنی اداره تعلیمی باید درخدمت استاد ومحصل باشد نه اینکه استاد یا محصل درخدمت اداره باشد.بطور مثال بدون داشتن صنوف درسی کافی باتعداد معین شاگرد نمیتوان کارهای گروپی و40% سیستم درسی کریدت را موفقانه به پیش برد.ویااینکه بدون داشتن برق نمیتوان سهولتهای کامپیوتری رابرای محصلان اماده کرد.وقتی که محصل به کامپیوتر دسترسی نداشته باشد،چطورمیتواند ازامکانات معلوماتی وعلمی جهانی استفاده کند؟

دانستن نیاز پوهنحی به تعداد معین استاد،شاگرد ودیپارتمنت یکی ازضروریات مهم دیگری است که باید بان توجه عملی وصادقانه صورت گیرد.جذب بیش ازحد نیازمندی محصل بدون داشتن تعمیر وصنوف درسی،ایجاد دیپارتمنت ها بدون  تقرروداشتن استاد لازم ،نه تنها مشکلات رابرای اداره پوهنحی ایجاد میکند ،بلکه به کیفیت تحصیلی ویا محصلین در پوهنځي ،سوادبآموزند. ،مهارتهای کاری ، دانش مسلکی وتخصصی صدمه جبران ناپذیری وارد میکند.که باید بان متوجه بود.

بررسیهای مقدماتی ما نشان میدهد که مفردات تمام مضامین درسی  دیپارتمنت ها ی پوهنځي تعلیم وتربیه  ما مطابق به کوریکولمی است که 8 الی 3 1 سال قبل در پوهنتون تعلیم وتربیه کابل ساخته شده وما انرا متاسفانه تدریس میکنیم . قابل تذکراست که ما به آن درجه ای تا هنوز نرسیده ایم که مفردات درسی پوهنځي تعلیم وتربیه  خویش را ازنوبه سازیم . البته کارروی ان جریان دارد.انشاالله درزمینه موفق خواهیم شد

دیپارتمنت های پوهنځی تعلیم وتربیه  به چهار کتگوری تقسیم می شود:

الف: دیپارتمنت های فارغ ده:

ü      دیپارتمنت کیمیا           (پوهنتون شمول).

ü      دیپارتمنت بیولوژی.

ü      دیپارتمنت ریاضی             (پوهنتون شمول).

ü      دیپارتمنت  زبان وادب پشتو.

ب: دیپارتمنت های که هنوز فارغ نداده است :

ü      دیپارتمنت زبان و ادب دری.

ü      دیپارتمنت زبان و ادب انگلیسی    (پوهنتون شمول).

ü      دیپارتمنت تربیت بدنی            (پوهنتون شمول).

ج:  دیپارتمنت های که  درسال 1391 جدیدا تاسیس خواهد گردید :

1 - دیپارتمنت زبان و ادب بلوچی.

2 - دیپارتمنت فزیک          (پوهنتون شمول).

3- دیپارتمنت تاریخ         (پوهنتون شمول).

4- دیپارتمنت جغرافیه      (پوهنتون شمول).

5 - دیپارتمنت روانشناسی وعلوم تربیتی.

6 – دیپارتمنت تعلیمات کمپیوتری.

د:  – دیپارتمنت های ممد به دیپارتمنت های دیگر (مضامین ممد)

-          دیپارتمنت ثقافت اسلامی .

-          دیپارتمنت محیط زیست

-          دیپارتمنت صحیه

-          و غیره

-           

مضامین پیشنهادی دیپارتمنت های فارغ ده پوهنځی تعلیم وتربیه  پوهنتون کندهاردرکوریکولم درسی

-       اول :  دیپارتمنت فارغ ده کیمیا

-        1 -  صنف اول: ( سمستر اول – سمستر دوم)     

-       درهفته 1 ساعت درسی                      حقوق بشر و قانون اساسی   الف :     در سمستراول  :مضمون

-         ب : در سمستردوم       مضمون صلح وحل مسالمت امیز منازعات        درهفته 1 ساعت درسی   

-       نوت : دومضمون متذکره میتواند درتمام دیپارتمنتهای   پوهنځی تعلیم وتربیه  قابل تطبیق باشد.  

ج : در سمسترسوم : کیمیای عمومی ( 3 )  از 5 کریدت به 4 کریدت تنزیل گردد.

د :  در سمسترچهارم : کیمیای غیر عضوی از 5 کریدت به 4 کریدت تنزیل گردد

                            کیمیای عضوی (1 ) از 5 کریدت به 4 کریدت تنزیل گردد

                          ه: درسمستر پنجم:  کیمیای مواد غذایی 2 کریدت جدیدا شامل گردد

 و :  مضمون  ( library   science)  درتما م  دیپارتمنتها درسمستر های اول 1 کریدت شامل گردد.

دوم :       دیپارتمنت فارغ ده بیولوژی:

مضامین ذیل جدیدا شامل گردد:

       1 : پرازیتولوژی           4 کریدت       2 : ویرولوژی                      2 کریدت      

3 :  پرازیتولوژی حیوانی          2 کریدت    4 : پرازیتولوژی نباتی            2  کریدت

5 : سیستماتیک حیوانی              3 کریدت     6 : ریسرچ                         1 کریدت سمستر سوم

سوم : دیپارتمنت فارغ ده ریاضی

مضامین زیر باید مشخص گردد :الجبر 1 ، 2، 3 ،4

ریاضی تطبیقی، تیوری احتمالات ،مثلثات ،میتود ریاضی درکیمیا

ساعات انالیز شاید زیاد باشد.

مونوگراف درتمام دیپارتمنتها 4 کریدت زیاد است باید توجه گردد؟

 نوت : درترتیب مضامین مربوط به ثقافت اسلامی و دیپارتمنت های که درسال 1391 جدیدا تاسیس خواهد گردید باید کمیته نصاب با پوهنحی شرعیات ومراجع مربوطه ازجمله پوهنتون تعلیم وتربیه کابل درتماس شود وکوریکولم درسی را تکمیل کند.

نتیجه گیری:

ازبحث فوق الذکربه این نتیجه میرسیم که چون نصاب تعلیمی یک رکن اصلی هرپوهنتون است،باید مطابق اهداف ان در پوهنحی تعلیم وتربیه تطبیق شود تااستادان مسلکی تربیت شده بتوانند وبحیث استادان ماهر تخصصی ومسلکی بید ازفراغت ازتحصیل درسطح معارف تبارز نمایند ومدیران لیسه ها که انهارا جذب مینمایند ازسطح دانش ومهارت های مسلکی شان رضایت کامل داشته باشند وهمچنان مدیران لیسه ها ازعلاقه بکار،تعهد نسبت بوطن،وجدان کاری وتوانایی ارتباطی فارغ التحصیلان راضی باشند.نتایج مورد نظرازتمام مضامین وکورسها درسیستم کریدت قابل محاسبه وسنجش است .محصلان موضوعاتی رامیاموزند که دراینده مشکلات محیط تعلیمی وتربیوی خویش راحل کرده بتوانند.نصاب درسی مورد اموزش میتواند مطابق به ضرورت های جامعه وهمگام با پیشرفتها واکتشافات علمی درزمان حاضر عیار گردد.سیستم درسی مذکور میتواند بنابر ضرورت برای هرسال تعلیمی تجدید ونواوری گردیده ومطابق به خواست وسطح دانش محصلان عیار گردد.

پیشنهادها:

·         اهداف ،خوبیها،قوتها،ضعفها وسهولتها ومشکلات سیستم کریدت باید بطور دوامداربرای استادان ومحصلان واضح ،تشریح وفهمانده شود.

·         استادان ازچگونگی نتایج تطبیق سیستم کریدت بطور دوامدار خودرا باخبرسازند.

·         درمضامین کوریکولم درسی درصورت لزوم بعضی تغیرات وتجدید نظر صورت گیرد.

·         نتایج تطبیق سیستم  تحصیلی کریدت مورد ارزیابی عمومی وخودی قرار گیرد.

·         اوقات اضافی تدریس مضامین عدم کریدت به مکلفیت درسی محاسبه گردد.

·         تعداد تدریس مضامین غیر مسلکی اضافی ازدوش استادان برداشته شده ومطابق به رشته ورتبه علمی تعین گردد.

·         شرایط بعد ازوقت وایام رخصتی برای تدریس مضامین عدم کریدت مهیا گردد.

-