ارزیابی خودی موسساتی
ارزیابی خودی موسساتی
نویسنده: پوهندوي دیپلوم انجینر رکن الدین (مشکانی)
خلاصه :
ارزیابی خودی منحیث یک بخشی از پروسه اعتباردهی است که تمرین ان بخاطراماده شدن به اغاز پروسه بصورت رسمی درمرحله امادگی قراردارد.درارزیابی مقدماتی یامتحان ،موسسه ازتوانایی اغاز مرحله اصلی اطمینان حاصل میکند. ای پروسه شامل ایجاد وفعال شدن کمیته های تضمین کیفیت موسساتی بوده ودران تمام اجرای تدابیر اتخاذ شده درنظرگرفته میشود.ارزیابی خودی میتواند دربعد موسسه ویادربعد نهادهای ثانویبخاطرتوحید همه گزارشات صورت گیرد.برای کامیابی پروسه ارزیابی ضروراست تاترکیب کمیته موسساتی وفعالیت ان،ممثل بودن،مشارکت نهادهای ثانوی،توحید گزارشات،حمایت قوی شوراهاوحمایت ازتحقق پیشنهادها بطورشفاف وصادقانه صورت گرفته ومورد برسی وارزیابی قرارگیرد تااین کمیته ها بتوانند بادرنظرداشت معیارهای تعین شده کار پروسه ارزیابی خودی رابطورموفقانه به پیش ببرند.
مقصد: د ورسپارل شوی دندی د ښه اوپه بريالي توګه ترسره کولو په خاطرد ځان ارزوني په اصولو ځان پوه کول
هدف: د تضمين کيفيت عمليي د پروسي د لاروچاروموندل،د هغه پراخول اوپه ښه طريقه تطبيقول اوپه نتيجه کي د پوهنځي(ديپارتمنت) منل شويو معيارونوته خپل ځان رسول.
روش کار:گرچه این مطالعه وجمع اوری معلومات مفاهیم وخصوصیات توصیفی درباره ارزیابی خودی موسساتی بوده که درورکشاپها وجلسات کمیته های تضمین کیفیت وزارت تحصیلات عالی وپوهنتون کندهار مورد بحث قرار گرفته است اما کوشش بعمل امده است تامثالهای تجربی درساحات مختلف درسی دران گنجانیده شده وباهم مقایسه شوند.
مقدمه:
پوهنتونها در واقع سازمان رسمی ومحیط علمی هستند که بمنظور صیانت، توسعه و پشرفت علوم، تقویه احساس مسولیت فردی و اجتماعی جوانان در مقابل وطن ، مردم و بشریت، تربیت آنها درفهم ارزش های اجتماعی، ملی وقانونی تطبیق پلانهای دولت، تحقیق وسروی در بخش های مربوطه و با الخره پشرفت و انکشاف افغانستان عزیز در تمام ابعاد اقتصادی اجتماعی ، سیاسی و فرهنگی به وجود آمده است.
از انجائیکه پوهنتونهای کشور عزیز ما از سرآغاز ایجاد خویش تاکنون مراحل ومسیر های مختلف فراز و نیشبی را با کامیابی ،ها و ناکامی ها ، قوت ها و ضعف ها ، آرامی های و نا آرامی ها سپری کرده است ، و یکی از نادر ترین پوهنتون های در سطح منطقه وجهان است که طی سه دهه آخیر با خطرناک ترین و تاریک ترین دشمنان علم وفرهنگ پوهنتونی دلیرانه دست و پنجه نرم کرده و با الخره با سر فرازی و بلندی پرچم علم و فرهنگ را بلند نگهداشته و حیات خویش آدامه داده است.
واضح است که این نابسامانیها و جبر روزگا باعث گردیده تا پوهنتونهای غمدیده ما نتوانند به آن معیارونورم های وپوهنتونی برسند که شایسته آن است بزبان ساده به معیار های قبول شده تحصیلی رقیبان جهانی خویش برسند. برای رسیدن ب این مآمول درین اواخیر معیار هائی از طرف و زارت محترم تحصیلات عالی تعین گردیده است که د رصورت تطبیق آن انشاء الله ما خواهیم توانست با ارزیابی خودی ، پوهنتونهای خویش را هدفمند ساخته وخود را به معیار های قبول شده پوهنتونی در سطح منطقه وجهان برسانیم درین مقاله چگونگی پروسه اجرای ارزیابی خودی مورد بحث وبررسی قرار گرفته، نکات مهم و قابل عملی آن مشخص گردیده است، تا استادان محترم پوهنتون در روشنائی درک و حفظ آن بتوانند ارزوی دیرینه موسسه تحصیلی خویش را یعنی رسیدن به معیار های تحصیلی قبول شده ، برآورده ساخته و افتخار کمائی کنند.
کلمات کلیدی:
· ارزیابی خودی
· سولات ودرجه بندی
· ارزښتونه
· دځان ارزوني ځيني مهمي ټکي
· اهداف پوهنتونها
· وظايف پوهنتونها
· رسالت پوهنتونها
ارزیابی خودی یعنی چه؟
معنی لغوی: خودشناسی، سرخودرا به گریبان خویش گرفتن، (خپل سر خپل گریوان ته کښته کول)
معنی اصطلاحی: دراصطلاح ارزیابی همان پروسه آموزیشی را گوینه که یک فرد مسول تمام اجرات و نتایج کردار واعمال خویش را درقبال وظایف سپرده شده بمنظور دانستن، رسیدن، واقناع به اهداف از قبل تعین شده مورد بازبینی وموشگافی دوباره قرار داده و درنتیجه جهات مثبت ومنفی ، کامیابی و یا ناکامی خویش را مورد برسی و غور قرار میدهد و در صورت ضرورت در آن اصلاحاتی وارد میکند.
پروسه ارزیابی خودی در تمام عرصه های کاری اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی از جمله تدریسی واکادمیک یک پروسه بار ارزش و ضروری است . بدون ارزیابی خودی هیچ پروسه ئی یک راست ومستقیم به اهداف ارز قبل یعنی شده بگونه موفق نائیل امده نمی تواند.
بوسیله ارزیابی خودی ما میتوانیم بدانیم که آیا اهداف موجوده بطور موثر انجام یافته یانه؟
آیا به معیار های تعین شده خویش رسیده ایم یانه؟
درصورتیکه بعد از ارزیابی کدام نقاط ضعیف و کمزوری وجود داشته باشد در آیند آن نقاط برطرف گردیده است و نقاط قوی به جای آن داخل میگردد. در وقت ارزیابی آز آن معیار هیا استفاده گردد که قابل قبول باشد گنگ نباشده و قابل تغیر وتبدیل باشد. درجریا ارزیابی خودی کاستی ها مشخص و تدابیر ضروری شناسیائی میگردد برای رسیدن به نورم ها و معیار های قبول شده نصاب تعلمی جدید به خصوص سیستم کریدیت و تضمین کیفیت پی گیری و دنبال کردن و متواتر و بلاوقفه پروسه ارزیابی خود شاخص مهم و ضروری پنداشته می شود ، ارزیابی خودی به چهار کتگوری درجه بندی میشود:
1) ما آنرا به خوبی انجام میدهیم . نقطه قوت ماست
2) بعضی جوانب آن به توجه ضرورت دارد
3) این موضوع به انکشاف بیشتر ضرورت داد
4) قابل تطبیق نیست و یا دلائیل کافی برای توجه به آن وجود ندارد.
به طور مثال : وقتیکه ما میخواهیم فاکولته و دیپارتمنت خویش را تحت ارزیابی خودی خویش قرار میدهیم نظر به هریک از معیار های تعین شده یک موسسه تحصیلی، در واقع وضعیت موسسه خویش را مشخص میکنیم و به سوالات زیر پاسخ ارائه میداریم.
ü مسائیل و نتایج مهم بدست آمده از بازنگری هر معیار چه می باشد ؟
ü نقاط قوت موسسه درین ساحه کدام ها آند؟
ü چگونه میتوان آنرا برجسته ساخت ؟
ü برای بهبود آن به چه ضرورت است ؟
ü چگونه میتوان آنرا به بهترین صورت برآورده ساخت؟
همینکه یک معیار مورد باز نگری مکمل قرار گرفت به بازنگری معیار بعدی پرداخته میشود. و درنتیجه همه این مسائیل و سوالات در متن ارزیابی تذکر داده میشود.
در ارزیابی خودی اولویت ها تعین میگردد، نیازمندی ها و مطالبات منطقی و قابل قبول مشخص میگردد شناسائی ظرفیت ها ی استفاده ناشده ، هماهنگی میان نهاد های ثانوی ، شناسائی حلقه های گم شده، ابزار های ارتقای ظرفیت (ورکشاب های ، سیمنار و کورسها) و چگونگی بهبود نهاد های جدید (کمیته های مختلف در سطح فاکولته ها ) بصورت همه جانبه و دقیق مودر ارزیابی و برسی قرار میگیرد.
ارزیابی خودی منحیث از پروسه اعتبار دهی بوده که در مرحله آمادگی قرار دارد وبرای اینکه بطور رسمی داخل پروسه شویم ، آنرا بخاطر آماده شدن تمرین می کنیم و این در واقعیت یک مرحله مقدماتی او امتحانی است.
برای کامیابی پروسه ارزیابی خودی ماضرورت داریم تاکمیته های موسساتی بطور فعال با ماهمکار بوده و مشارکت نمایند.
شوراها وهئیت رهبری موسسه از ما قویا حمایت کنند . زیرا اگر حمایت نباشند نتیجه آن منفی خواهد بود . تعصب ،تنگ نظری ، خود خواهی ، گزارشات دروغین و رقابت های ناسالم چه بطور امتحانی و یا بطور رسمی در پروسه ارزیابی خودی جای ندارد .
معیارهای ارزیابی خودی برای موسسات تحصیلات عالی بطور جداگانه مورد بحث قرار خواهد گرفت .اما مادرینجا به چند نکته ارزیابی خودی که در جريان کار و اموزش روی ان تاکید صورت میگیرد قرارزیر بحث کوتاهی داریم:
1) زه څوک يم ؟ (د پوهنتون ،پوهنځي،ډيپارټمنت ،استاد ..................)
2) زما مقصدڅه دي ؟
3) زما وظيفه څه دي ؟
4) زما هدف څه دي ؟
5) زما رسالت څه دي ؟
6) زما ارزښتونه کوم دي ؟
7) زما لومړيتوبونه کوم دي ؟
8) يوښه رهبر ،استاد يم؟( هو! په کوم شاخصونه؟ يه! ولي؟ څه کول پکاردي!)
9) درسي پلان لرم؟
10) د مسلک سره مينه لرم؟( څنګه ؟ مثالونه....)
11) خپل سپارل شوي دندي ترسره کوم؟ ( هو ! لکه يه! ولي؟)
12) د علمي ارتقا ظرفيت څنګه؟
13) د ګډي همکاري کچه؟
14) ابتکارعمل اوپشت کار؟
15) تجدد اونواوري اندازه؟
16) ايا زما موسسه چاپي مرام اواهداف لري که يه؟
17) د کريدت سيستم درسي پوهه؟
18) د شاګرد محوري د تدريس اصول پوهه؟
19) د هيواد په مقابل کي د ځوانانودمسوليت فردي اواجتماعي احساس د تقويه کولو په برخه څومره ونډه لرم؟( دتحصيلات عالي42 ماده)
20) لاندي سوالونوته ځواب ورکولاي شم؟
· د پوهنتون ،پوهنځي،ديپارتمنت اهداف کوم دي؟
· د پوهنتون ،پوهنځي،ديپارتمنت رسالتونه کوم دي؟
· د پوهنتون ،پوهنځي،ديپارتمنت وظايف کوم دي؟
· د پوهنتون ،پوهنځي،ديپارتمنت ارزښتونه کوم دي؟
يوڅومثالونه
د هدف اظهار داسي يوه ويناده چي د يوي موسسي په زړه پوري راتلونکي تصويرانځوروي
د هدف یو ښه اظهار خلک ننګوي اوالهام ورکوي نه دا چي دوي په سوچونو کي ډوب کړي.دوي بايد پردي باوري وي چي دي هدف ته دحقيقت جامه وراغوستلاي شي.
د رسالت اظهار داسي يوه ويناده چي د يوي موسسي مقاصد په جوته څرګند کړي.داسي اظهار دي پوښـتني ته ځواب ورکوي: مونږ کوم ښه عمل سرته رسوواودچا لپاره يي کوو.
· اهداف ومقاصد مهم پوهنتونها درمجموع
· توسعه علوم،هنر،صنعت وفن
· تربیت متخصصان وکارشناسان دررشته های مختلف
· کسب معلومات مستند ازطريق تحقيقات ساحوي وعملي
· ـتربيت کارشناسان ومتخصيصين
· اکتشاف وتقويه احساس مسوليت فردي واجتماعي محصلين دربرابر وطن،مردم وبشريت
· شناخت وحفظ ارزشهاي ملي وفرهنګي
· انکشاف وپيشرفت کشور در تمام ابعاد
· تطبيق پلانهاي دولت درساحات مختلف توسط فارغ التحصيلان پوهنتونها
· رفع مشکلات مردم درساحات مشخص
· انکشاف،اختراع،نواوري وخلاقيت
· ترويج نتايج موضوعات علمي دربين جامعه دربخشهاي مختلف
· ارزيابي محصلان يا فارغ التحصيلان درساحات کاري توسط يک سروي وتحقيق کافي
· تقويه احساس وظيفه شناسي،پشتکار،صداقت،عشق وعلاقه به وظيفه واحساس مسوليت وموفقيت درساحه کار
· رهنمايي ومشوره هاي پوهنتونها درحالتهاي عادي وبحراني جامعه درتمام ابعاد به موسسات وادارات دولتي وغيردولتي.
· حفظ ارزشهای ملی وفرهنگی کشور
وظایف مهم پوهنتونها
الف: دربخش فرهنگی:
1) مطالعه وانجام پژوهش بمنظور شناخت پتانسیلهای فرهنگی
2) مطالعه درزمینه چگونگی افزایش فرهنگ حفظ محیط زیست
3) ................
ب: دربخش علمی
1) مراقبت ازسرمایه های خلاق افغانی
2) پاسخگویی به نیازهای علمی تکنالوژی
3) ....................
الف: دربخش نیازهای سیاسی
1 – تحقیقات درزمینه مسایل سیاسی کشور،منطقه وجهان
2 – ایجاد پوهنتونهای معتبر ومراکز تحقیقاتی درمناطق مختلف کشور
................
رسالتها درعرصه اجتماعی
1 –مطالعه درزمینه ریشه یابی اسیبهای اجتماعی
2 – چگونگی گسترش ارتباط اجتماعی دردرون جامعه افغانی
3 –ارایه برنامه های علمی وارتباط مردم کشورما با ملتهای منطقه
4 –افزایش اگاهی های اجتماعی شهروندان
ارزښتونه:
· دمسوليت احساس
· د فوانينو درناوي
· اسلامي اساساتو ته درناوي
· دملي عنعناتو مراعات
· اخلاقي ارزښتونه
· دمسلک سره مينه
· د تبعيض څخه ډډه
· د استادانو او محصيلنو ترمنځ شفافيت
عام هد ف: ) د پوهنځي لرليد Vision (
زموږ پوهنځى به ديوي نوى تدريس کامپلکس په درلودلو سره وکولاي شي خپلي ټولي تدريسي اداري او اکادميکي چاري پوره سمبال کړي . دتدريس پروسه به په عصري ډول مخ ته ولاړه شي، با تجربه مسلکي کادرونه به تکميل وي ، دمحصلينو لپاره د زده کړي ښه شرايط به برابروي . په اکادميک لحاظ پوهنځى به دسيمي د پوهنتونو سره ارتباط ولري او دښه امنيت د تامينولو په صورت کي به د پوهنځى چاپيريال ښه سمسوره وي ، دمحصلينو او استادانو هغه آرزوګاني د ښه راتلونکي ژوند لپاره به ترسره شي . دښه خدماتو تامين ،د بدني او روزني امکانات برابرول ، لايق فعال او مسلکي کادرونو درلودل. باتجربه پوه او مسلکي استدادان روزل او د معارف په چوپړ کي و ړاندي کول .
رسالتونه : ) دپوهنځي رسالت Mission (
په ټولنه کي د ښووني او روزنې د ارزښت د لوړولو په منظور د معارف لپاره د مسلکي او پوهو ښوونکو روزل ، داستادانو د مسلکي ظرفيت او دهغو د ژوند ښه والي لپاره هلي ځلي کول او دګډي همکاري پراساس دهر اړخيز پرمختګ لپاره د لا زياتو امکاناتو لټول او دهغو څخه ګټه اخيستل زموږ اساسي رسالتونه دي .
ارزښتونه:
· دمسوليت احساس
· د فوانينو درناوي
· اسلامي اساساتو ته درناوي
· دملي عنعناتو مراعات
· اخلاقي ارزښتونه
· دمسلک سره مينه
· د تبعيض څخه ډډه
· د استادانو او محصيلنو ترمنځ شفافيت
بنام پروردگار عالمیان